(Αναδημοσίευση από τα Θερμιώτικα Νέα, Ιανουάριος – Φεβρουάριος – Μάρτιος 1989, αριθμός φύλλου 295, σελ. 10)
«ΔΕΝΤΡΟΦΥΤΕΥΣΗ ΚΑΝΑΛΑΣ
Το έχουμε γράψει πολλές φορές, ας το ξαναγράψουμε για να μάθουν οι νεότεροι πότε έγινε η δενδροφύτευση και με τι κόπο έγινε η μεταφορά, η φύτευση και το πότισμα των μικρών δενδρυλίων που στο πέρασμα των 55 χρόνων έγινε το σημερινό δασύλιο και το οποίο στολίζει το μαγευτικό θέρετρο της Κανάλας και το οποίο είναι εξ ολοκλήρου δημιούργημα του Συνδέσμου Δρυοπιδέων.
Η Δενδροφύτευση άρχισε από το έτος 1932. Στην Κανάλα υπήρχαν επτά μόνο δέντρα και τα οποία θυμάμαι από τα παιδικά μου χρόνια και ήσαν αυτά πέντε αμυγδαλιές, μια αγριομουριά και μια πασχαλιά η οποία υπάρχει ακόμα και μέχρι σήμερα και είναι μπροστά από τον Ιερό Ναό της Κανάλας.
Το Δεκέμβρη του 1932 ο Σπύρος Δέγλερης που είχε κεραμοποιείο στο Βύθουλα έφερε στην Κανάλα 25 μικρά πεύκα από το φυτώριό του που είχε στην Αγία Παρασκευή (του Αιγάλεω) και πήρε μαζί του το Ζαφείρη Λορέντζο (του Τσουβάλα) που δούλευε στο καμίνι του και άνοιξαν τους λάκκους και φύτεψαν μαζί τα ως άνω δενδρύλια.
Τον Ιανουάριο του 1933 παρακάλεσα τον μακαρίτη Μανωληό Παπαμακάριο (του Αγγελή του Σταματόπουλου) να πάμε μαζί στο Υπουργείο Γεωργίας να επισκεφθούμε το διευθυντή αναδασώσεως Αττικής που ήταν πελάτης του και γείτονάς του να μας χορηγήσει μερικά μικρά δενδρύλια από το Άλσος Ζωγράφου. Με την ενέργεια αυτή σε 15 ημέρες μας έδωσε το έγγραφο με τη χορήγηση χιλίων μικρών μονοετών δενδρυλίων πεύκων. Μόλις το έμαθε ο μακαρίτης μεγάλος μας πατριώτης Στέφανος Φίλιππας μου είπε θα πάμε μαζί να τα παραλάβουμε από το φυτώριο Ζωγράφου με την τρίκυκλη μοτοσυκλέτα μου. Πράγματι πήγαμε ένα πρωινό παραλάβαμε τα χίλια δενδρύλια σε τέσσερις μικρές κάσες και τα πήγαμε στα Λεμονάδικα του Πειραιά και τα φορτώσαμε στο καΐκι του καπετάν Μήτσου Λορέντζου ο οποίος θα έφευγε την άλλη μέρα για τα Θερμιά.
Ανέβηκα στην Αθήνα, τακτοποίησα τις δουλειές μου και την άλλη μέρα πολύ πρωί κατέβηκα στα Λεμονάδικα και πήγα με το καΐκι στα Θερμιά. Σε λίγες ημέρες είχαν τελειώσει όλες οι εργασίες φύτευσης των χιλίων δενδρυλίων. Βοήθησαν ο διευθυντής του σχολείου Ιάκωβος Πρωτονοτάριος με μερικούς μαθητάς μεγάλων τάξεων, οι γείτονες Νικολός Ζαμπέτας (Καραμίχαλος), ο Αντώνης Γαρδέρης του Μανωληού, ο Νικολός Γαρδέρης (ο Κανάρης) που κουβαλούσαν νερό από τη Μεγάλη Άμμο και τρεις εργάτες που άνοιξαν τους λάκκους και τους πλήρωσα εξ ιδίων μου.
Από τα δενδρύλια αυτά πιάσαν μόνο τα εκατό (άλλα ξεράθηκαν, άλλα τα έφαγαν τα ζώα των γειτόνων γιατί το κτήμα ήταν ξέφραγο). Η προμήθεια δενδρυλίων κατά τον ίδιο τρόπο έγινε άλλες δύο φορές και με τις ίδιες προσπάθειες και τον ίδιο προσωπικό κόπο, τα έτη 1934 και 1936. Ο Ιάκωβος Πρωτονοτάριος έκανε κάθε χρόνο εκδρομές των μεγάλων μαθητών στην Κανάλα για το πότισμα των μικρών δενδρυλίων (αφαλώς αυτό θα το θυμούνται οι τότε μαθηταί που σήμερα θα είναι 65 χρονών περίπου και άνω).
Το πότισμα το καλοκαίρι γινόταν από το Σύνδεσμο με πληρωμή διαφόρων ημιονηγών κουβαλώντας νερό από το πηγάδι της Μεγάλης Άμμου κάθε δέκα ημέρες, τις περισσότερες φορές πήγαινα ο ίδιος στην Κανάλα και επιστατούσα στο πότισμα. Το μικρό τότε δασύλιο και τα συγχρονισμένα δωμάτια της βεράντας ανάγκασαν τον ιερέα Νικόλαο Παπαμακάριο να πει ένα από τα ωραία του δίστιχα προς το Σύνδεσμο μας.
Εκεί που ήταν ασκιβές και άγρια αγκάθια
και δάσος εφυτεύσατε και κτίσατε παλάτια.
Μετά το έτος 1947 και αφού είχαν αποπερατωθεί από το Σύνδεσμο μας οι γενικές οικοδομικές εργασίες, τόσο του Ιερού Ναού όσον και του θερέτρου της Κανάλας άρχισε νεά δενδροφύτευσις από πεύκα, κυπαρίσσια, πλαγιόκλαδα και άλλα δενδρύλια θαμνοειδή σε ολόκληρο το χώρο της Κανάλας.
Μετά την απαγόρευση να μεταφέρονται μικρά δενδρύλια από την περιοχή της Αττικής που είχε χαρακτηρισθεί ως φυλλοξηριώσα, φέρναμε με το καΐκι του Ντίνου Ψαρρά από το φυτώριο της Πάρου με ενέργειες του τότε βουλευτή Κυκλάδων Στρατή Αλιπράντη.
Επίσης με το καΐκι του Ντίνου είχαμε φέρει εκατό περίπου θαμνοειδή δέντρα, Αγγελικούλες, διπλές πικροδάφνες (φυλλάδες) που είχαν φορτωθεί από άλλο καΐκι που τα είχε φέρει από το φυτώριο του Πόρου. Ο Ντίνος Ψαρράς ασφαλώς θα θυμάται αυτές τις περιπτώσεις.
Εκείνο όμως που έδωσε ζωογόνηση σ’ ολόκληρο τον πευκώνα ήταν η κατασκευή των οχτών κατά μήκος του πευκώνα, με την κατασκευή αυτή συνεκρατούντο τα χώματα και τα βρόχινα νερά και δεν πήγαιναν προς τη θάλασσα. Ένας άλλος λόγος που άνθισε όλη η περιοχή της Κανάλας ήταν οι ενέργειες του Συνδέσμου μας με την κατασκευή υδροδεξαμενών και γενικά η ύδρευση από τις πηγές της Ταρταλιάς. Ασφαλώς ο Πιπέρης Ιωάν. Φιλιππαίος θα θυμάται τις περιπτώσεις αυτές που είχε πρωτοστατήσει μαζί μου ως Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου τόσο στις κατασκευές των οχτών όσο και στο συχνό πότισμα των δέντρων όλης της περιοχής της Κανάλας.
Μετά την πλακόστρωση από το Σύνδεσμο μας που άρχιζε από τον πευκώνα μέχρι το περίπτερο και την κατασκευή των ζαρντινιερών από τον καλλιτέχνη οικοδόμο Πατέστο Νικολ. Φίλιππα (Πατεστάκη) ομόρφυνε όλη η περιοχή πέριξ του Ιερού Ναού με τη φύτευση λουλουδιών.
Μετά την ασφαλτόστρωση του δρόμου που τερματίζει στην πλατεία της σταθμεύσεως του λεωφορείου φυτέψαμε καλλωπιστικά δέντρα κατά μήκος του δρόμου και μετά την κατασκευή του μεγάλου Σκάρπω από την είσοδο της Κανάλας και μπροστά από τα σπίτια μέχρι τη δεξαμενή φυτεύτηκαν πεύκα και άλλα δέντρα που δίνουν μια μεγαλοπρεπή εμφάνιση. Επίσης μεγαλοπρεπή εμφάνιση προσδίδουν τα πεύκα κατά μήκος του δρόμου που οδηγεί στον Ιερό Ναό της Κανάλας. Σελίδες ολόκληρες μπορούν να γραφούν στο θέμα της δενδροφύτευσης και γενικά της ολάνθιστης περιοχής που φέρνουν στη μνήμη μου την προσωπική μου έμπνευση να πευκοφυτευτεί η Κανάλα, τις πρώτες προσπάθειες του κουβαλήματος των δενδρυλίων με τα καΐκια που έμπαινα μέσα παρά τις καιρικές συνθήκες να τα μεταφέρω στην Κανάλα και να επιστατώ στο άνοιγμα των λάκκων, στο φύτεμα και στο πότισμα που ήταν πολύ δύσκολη η μεταφορά από το πηγάδι της Μεγάλης Άμμου που όπως έγραψα στην αρχή του σημειώματός μου από τους μακαρίτες Καναλιώτες. Φέρνω ακόμη στη μνήμη μου τις εκδρομές των μαθητών του Σχολείου Δρυοπίδας με αρχηγό τον τότε διευθυντή Ιάκωβο Πρωτονοτάριο που ήταν και αυτός πολύ δεδρόφιλος, τον Στέφανο Φίλιππα να πηγαίνουμε με τη μοτοσυκλέτα του στο Φυτώριο της περιοχής Ζωγράφου να τα φορτώνουμε και πολλά άλλα περιστατικά της δύσκολης εκείνης εποχής.
Σήμερα όλοι καμαρώνουμε και θαυμάζουμε τον πευκώνα και γενικά το πράσινο της Κανάλας.
Τα αγαθά κόποις κτώνται.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗΣ»
Να προσθέσουμε ότι η Καλλιρόη Γεωργούλη θυμάται ότι ο πατέρας της Γεώργιος Βασάλος (Καρδιάς) που ήταν αγωγιάτης και είχε συμμετάσχει στη μεταφορά των πεύκων, φύτεψε ένα από αυτά στον περίβολο του Άγιο Λουκά, έξω από τον Μέριχα, που υπάρχει ακόμα.
Επίσης στο αρχείο του Συνδέσμου φυλάσσονται δύο σημαντικά έγγραφα:
α) Η από 27 Φεβρουαρίου 1934 ευχαριστήρια επιστολή του Συνδέσμου προς τον Βαφτιστή Λάχανο για την αποστολή δενδρυλίων από το φυτώριο Δρυοπίδας και Κανάλας με μέριμνά του.
β) Το από 1ης Μαρτίου 1937 βραβείο κήρυξης ως μεγάλου δωρητή του αείμνηστου Βαφτιστή Λάχανου.
Ευχαριστούμε τους χορηγούς της εκδήλωσης Δημήτρη Μπουρίτη (εστιατόριο “Αρχιπέλαγος”), Μιχάλη Ζαμπέτα και Γιώργο Λαρεντζάκη (κατάστημα “Molo all day cafe”) και Δημήτρη Κολλάρο (“Amita – 3E”), όσους εργάστηκαν για την επιτυχία της και φυσικά όλους εσάς για την αθρόα συμμετοχή. Και του χρόνου!
